Chuyển đến nội dung chính

Đầu tư cho nghiên cứu phát triển nông nghiệp: Thay cách “đặt hàng” nhà khoa học

Đầu tư cho nghiên cứu phát triển nông nghiệp: Thay cách “đặt hàng” nhà khoa học

Theo lý giải Uỷ ban Khoa học công nghệ và môi trường của Quốc hội, nguyên nhân của những tồn tại, yếu kém trong nghiên cứu khoa học nông nghiệp là do tư duy bao cấp còn nặng nề, đầu tư nhỏ giọt và dàn trải nên vừa lãng phí ngân sách Nhà nước, vừa không tạo ra đột phá...


“Bám” nhu cầu thị trường
Theo Trung tâm Khảo kiểm nghiệm giống, sản phẩm cây trồng quốc gia (Bộ NNPTNT), những giống đang canh tác có quy mô diện tích từ 50.000ha trở lên chủ yếu là giống của 10 - 20 năm trước, đặc biệt là các giống lúa thuần, giống rau, điều, hồ tiêu, đậu tương… Sở dĩ bà con vẫn phải “bám” vào những giống đó là do đề tài nghiên cứu giống mới tuy nhiều, nhưng thực ra nông dân vẫn không hào hứng phát triển vì những giống đó không nổi bật hơn mấy so với giống cũ. Chẳng hạn, ở miền Bắc hơn 20 năm qua vẫn chưa có giống lúa nào vượt được Bắc thơm 7. Một số giống có thể hơn về năng suất, nhưng lại thua xa về chất lượng, vì thế bà con vẫn thích cấy.



Bà Trâm cùng các học trò là những thạc sĩ ra đồng cấy lúa.
Bà Trâm cùng các học trò là những thạc sĩ ra đồng cấy lúa.

TS Nguyễn Văn Liễu - Vụ trưởng Vụ KHCN các ngành kinh tế kỹ thuật (Bộ KHCN) cho rằng: “Trong điều kiện kinh phí hạn hẹp, tôi cho rằng chúng ta cần tập trung nghiên cứu những giống lúa đáp ứng tốt yêu cầu gia tăng giá trị của ngành, phục vụ nhu cầu thị trường trong nước và xuất khẩu, tức là tập trung nâng cao chất lượng, chứ không phải là năng suất như trước kia.

Một số ý kiến đề xuất, thị trường cần gì, chúng ta nghiên cứu cái đó. Nhà nước phải mạnh dạn đặt hàng một số giống tốt, thậm chí có thể chi tới 50 tỷ đồng để các nhà khoa học tạo ra những giống lúa vừa năng suất cao, kháng sâu bệnh, lại thơm ngon. PGS-TS Tạ Minh Sơn- nguyên quyền Viện trưởng Viện KHKT nông nghiệp Việt Nam- tác giả của nhiều bộ giống lúa được bà con ưa chuộng như Xi21, Xi23 cho rằng: “Thực tế, trước khi nghiên cứu, các nhà khoa học cần nghiên cứu xem bà con nông dân đang cần cái gì. Theo tôi, người nông dân hiện đang cần các giống ngắn ngày như ở đồng bằng sông Cửu Long, bà con ưa các giống có thời gian sinh trưởng 80-85 ngày, còn ở miền Bắc là 90-95 ngày, những giống trên 100 ngày bây giờ không ai lựa chọn cả”.

Ít tiền vẫn thành công
Theo thống kê chưa đầy đủ, đến nay cả nước mới có hơn 20 giống lúa thuần được bán bản quyền với tổng giá trị hơn 11 tỷ đồng, trung bình hơn 500 triệu đồng/giống; gần 10 giống lúa lai đã bán bản quyền với tổng giá trị gần 19 tỷ đồng; 10 giống ngô với khoảng 30 tỷ đồng và 1 giống lạc trị giá 500 triệu đồng. Trong đó, trường hợp của PGS-TS Nguyễn Thị Trâm (Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội) là một điển hình.

Chúng tôi đến Viện Nghiên cứu và phát triển cây trồng (Trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội) khi PGS -TS Nguyễn Thị Trâm đang cùng các học trò là những thạc sĩ, tiến sĩ ra đồng cấy 500 loại giống lúa F1 cho quá trình chọn tạo giống lúa mới. Bà Trâm cho biết, nếu như các viện nghiên cứu của các bộ, ngành được ưu ái cấp đất, đầu tư thiết bị, trả lương cán bộ, nhân viên... thì tại Viện Nghiên cứu và phát triển cây trồng đều do bà bỏ tiền túi ra đầu tư.

Kể lại chuyện giống lúa TH3-3 bán được 10 tỷ đồng, bà Trâm cho biết, khi đó bà vừa làm giáo viên, vừa nghiên cứu. Giống TH3-3 bà Trâm làm từ năm 1994, mãi 8 năm sau mới được công nhận sản xuất thử. Dù vậy, ban đầu giống TH3-3 chẳng có ai mua, đích thân bà phải đem giống đi bán bằng cách liên hệ với các HTX, những nông dân bà từng gặp… để mời sản xuất thử, đồng thời ký hợp đồng, nếu hỏng bà sẵn sàng đền. Sau khi bán bản quyền giống lúa TH3-3 cho một doanh nghiệp được 10 tỷ đồng, trừ mọi chi phí, bà lãi 3 tỷ đồng. Từ đó đến nay, bà Trâm đã bán thêm được 3 giống lúa, trong đó TH3-4 giá 700 triệu đồng, TH3-5 giá 4,2 tỷ đồng và 1 giống chuyển giao theo hình thức cổ phần với doanh nghiệp. Bà Trâm khẳng định: “Phần lớn người ta làm đề tài nghiên cứu để được công nhận… là người ta, còn tôi khi nghiên cứu thấy lúa tốt thì không thể dừng lại. Nghiên cứu là phải gắn với thực tế, phải có kết quả thật chứ không dừng lại ở lý thuyết hay nghiệm thu xong thì cất vào… tủ”.

Cũng theo bà Trâm, để nghiên cứu ra một giống lúa lai mới, chi phí trung bình khoảng 3 tỷ đồng, còn lúa thuần khoảng 1 tỷ đồng. “Tôi cho rằng đã làm nghiên cứu thì ý tưởng phải gắn với nhu cầu thực tế và theo đuổi ý tưởng đến cùng. Quan trọng nhất là nhà khoa học phải có đam mê, có tâm, còn nếu làm mà chỉ để lấy đề tài, dự án thôi thì thật lãng phí” – bà Trâm chia sẻ.


47.000 cán bộ nghiên cứu, chuyển giao
Theo thống kê sơ bộ, hệ thống nghiên cứu KHCN của Bộ NNPTNT hiện gồm 11 viện chuyên đề và viện vùng; 4 viện quy hoạch; 39 trường đại học, cao đẳng. Lực lượng cán bộ trong các lĩnh vực từ giảng dạy, nghiên cứu, chuyển giao là gần 11.000 người, chưa kể hơn 36.000 người thuộc hệ thống khuyến nông cũng tham gia vào công tác nghiên cứu khoa học, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, giống mới… Tiền trả lương hàng năm là 350 tỷ đồng, chưa kể tiền phân bổ theo đề tài.

Trong số 11.000 cán bộ, có rất ít người giỏi còn làm nhà nước, mà đều chuyển ra ngoài để làm. Một người từng làm cho viện nghiên cứu nhà nước nói, có một thực trạng là không phải các nhà khoa học không nghiên cứu ra cái gì, mà họ nghiên cứu ra rồi “giấu”, sau đó khi về hưu hoặc bỏ ra ngoài làm họ mới mang đề tài để bán bản quyền hoặc thành lập doanh nghiệp.

Bài đăng phổ biến từ blog này

Cách trồng và chăm sóc cây lá lốt trong chậu

Cách trồng và chăm sóc cây lá lốt trong chậu Xuất hiện trong nhiều món ăn quen thuộc và có nhiều tác dụng khác nhau nên lá lốt được trồng ở khắp nơi. Người dân chỉ cần chú ý theo một số kỹ thuật trồng cây dưới đây là có thể tự cung cấp rau cho gia đình. Cây lá lốt có tên khoa học là Piper lolot, thuộc họ  hồ tiêu  (Piperaceae) và có  kỹ thuật trồng cây  rất đơn giản. Lá lốt là loại rau quen thuộc và được dùng phổ biến trong các bữa ăn. Lá lốt thường được sử dụng ăn sống như các loại rau thơm hoặc làm rau gia vị khi nấu canh. Ngoài là rau ăn lá, lá lốt còn là vị thuốc chữa nhiều bệnh, khi dùng có thể dùng tươi, phơi hay sấy khô. Lá lốt có kỹ thuật trồng cây không quá khó Đây là loài cây thảo sống nhiều năm, thân có rãnh dọc. Lá đơn nguyên, mọc so le, hình tim, có màu xanh đậm, mặt lá bóng. Hoa mọc từ nách lá, cụm hoa bông, hoa đực và hoa cái khác gốc. Quả mọng chứa một hạt. Cây thường mọc hoang trong rừng, nơi ẩm ướt dọc các bãi cát ven suối và phổ biến ở Việt Nam, Trung Quốc

Tích cực phòng trừ đạo ôn

Tích cực phòng trừ đạo ôn Dự báo, thời gian tới bệnh đạo ôn hại lá có thể gây hại trên diện rộng. Riêng đối với những diện tích lúa trỗ sớm trong tháng 4, bệnh đạo ôn cổ bông có khả năng phát sinh. (Ánh minh hoạ)   Vụ xuân năm nay, tỉnh Tuyên Quang gieo cấy 20.169 ha lúa, đạt 104,3% kế hoạch. Hiện lúa bước vào giai đoạn đẻ nhánh rộ đến đứng cái làm đòng; tuy nhiên thời tiết diễn biến bất thường, tạo điều kiện cho sâu bệnh phát sinh gây hại rải rác trên một số giống nhiễm như BC 15, HT 1, Bắc thơm số 7, nếp... với diện tích 7 ha tại các huyện Yên Sơn, Sơn Dương, Chiêm Hóa, TP Tuyên Quang..., tỷ lệ bệnh nơi cao 3 - 5 % số lá. Dự báo, thời gian tới bệnh đạo ôn hại lá có thể gây hại trên diện rộng. Riêng đối với những diện tích lúa trỗ sớm trong tháng 4, bệnh đạo ôn cổ bông có khả năng phát sinh.   Anh Vũ Đình Tám, Trưởng trạm BVTV huyện Yên Sơn cho biết, trạm đã phân công cán bộ, bám sát cơ sở phối hợp với khuyến nông hướng dẫn bà con thực hiện bón cân đối NPK, không bón quá nhiều ho

Định hướng dài hạn nhằm thu hút vốn FDI vào nông nghiệp

Định hướng dài hạn nhằm thu hút vốn FDI vào nông nghiệp Ảnh chỉ có tính minh họa. (Ảnh: Lê Bá Liễu/TTXVN) Là ngành có nhiều tiềm năng và lợi thế, song dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào nông, lâm, ngư nghiệp ngày càng hạn chế so với nhu cầu thu hút vốn và những kỳ vọng. Trong khi đầu tư nước ngoài của cả nước có xu hướng tăng, thì dòng vốn này vào lĩnh vực nông nghiệp lại quá nhỏ về quy mô dự án và tỷ trọng vốn đầu tư so với tổng đầu tư nước ngoài của cả nước. Điều này đang đòi hỏi ngành nông nghiệp phải có một chiến lược, định hướng dài hạn để thu hút vốn FDI. FDI trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thôn được đặc biệt coi trọng và được khuyến khích để bổ sung nguồn vốn cho đầu tư phát triển nông nghiệp. Với quyết tâm vực dậy nguồn vốn này, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cao Đức Phát nhấn mạnh Bộ sẽ rà soát lại cơ chế chính sách để thực sự khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài vào nông nghiệp, từ đó tạo m