Ngành
chức năng và nông dân Quảng Trị đang nỗ lực tìm loại cây, mô hình chuyển
đổi sản xuất, thích ứng hơn với những vùng đất “khát”.
Hỗ trợ người dân tiêu thụ nông sản
Theo Sở
NN-PTNT tỉnh Quảng Trị, tổng diện tích gieo trồng của địa phương vào
khoảng 25.000 ha, trong đó vụ đông xuân vừa rồi có tới 8.000 ha bị hạn,
cần có biện pháp hỗ trợ. Đặc biệt, gần 1.600 ha phải chuyển đổi cây
trồng ứng phó với khô hạn.
Nhiều thử nghiệm
Nhận
thấy phương án chuyển đổi diện tích đất lúa thiếu nước hoặc có nước hiệu
quả thấp sang trồng cây trồng cạn để đối phó với khô hạn cũng như tái
cơ cấu sản xuất nông nghiệp mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn, ngành
nông nghiệp tỉnh này đã tiếp tục hối thúc địa phương và nông dân tìm các
loại cây phù hợp để trồng... chống hạn. Trong đó, chủ yếu là ngô, rau
màu các loại, trồng cỏ phục vụ chăn nuôi.
Trong
số các địa phương, H.Cam Lộ là đơn vị sốt sắng nhất trong chuyển đổi cây
trồng chống hạn và cũng thu được nhiều thành công bước đầu. Cam Lộ là
vùng bán sơn địa, chịu ảnh hưởng gió Lào nặng nề, độ ẩm có khi giảm
xuống dưới 45%, chỉ số khô hạn luôn cao ngất ngưởng. Chẳng hạn, trong
năm 2015, Cam Lộ có 30 ha chuyển sang trồng lạc, kết quả cho thấy hiệu
quả kinh tế tăng 3,5 lần. Huyện cho ứng dụng kỹ thuật thâm canh trồng
lạc bằng cách phủ bạt ni lông nhằm tăng ẩm cho đất, giữ nước kết hợp hệ
thống tưới nước tiết kiệm. Tại các diện tích thử nghiệm của xã Cam Thủy,
năng suất đạt 25 tạ/ha, thu nhập đạt gần 60 triệu đồng/ha (với giá thu
mua 23.000 đồng/kg), cao hơn hẳn nếu so với lúa.
Một mô
hình nữa đang phát triển mạnh mẽ ở Cam Lộ chính là trồng cỏ nuôi bò thâm
canh. Theo Phòng NN-PTNT huyện này, từ năm 2012 toàn huyện chỉ có 3 ha
trồng cỏ thì nay có tới 100 ha, chiếm 50% diện tích trồng cỏ của toàn
tỉnh. “Nhiều người không hiểu cứ nói trồng cỏ thì cho bò ăn chứ người
đâu ăn được, nhưng thực tế nếu ngồi tính toán lại thì trồng cỏ thâm canh
có rất nhiều lợi ích: chi phí thấp nhưng đảm bảo được nguồn thức ăn cho
bò lấy thịt thay vì phải đi mua bên ngoài; đồng thời còn có thể kiếm
chút đỉnh từ bán giống hoặc chia sẻ sản phẩm với những người nuôi bò
khác trong hợp tác xã”, lão nông Nguyễn Bình Lợi (thôn Phú Ngạn, xã Cam
Thanh, H.Cam Lộ) cho hay.
Với sự
hỗ trợ của Sở NN-PTNT Quảng Trị, Cam Lộ còn đưa vào trồng thử nghiệm một
số cây dược liệu chống hạn như cà gai leo, nghệ, chè vằng... với quy mô
hộ gia đình, từ 1 - 2 ha. Ngoài nghệ và chè vằng là 2 loại cây nổi
tiếng ở địa phương, cà gai leo là loại cây mới nhưng đem lại nhiều triển
vọng. Cụ thể, cà gai leo mật độ trồng 40.000 bầu/ha cho năng suất tươi
khoảng 3,5 tấn, với giá bán lẻ 70.000 đồng/kg sẽ cho doanh thu cao hơn
hẳn cây lúa. Ngoài giá trị cao, cà gai leo là cây sống được trên vùng
đặc biệt khô hạn, mọc 1 lần nhưng thu hoạch được 3 năm, mỗi năm 3 - 4
lứa.
Một
loại cây chống hạn khác mà Cam Lộ đang trồng thử nghiệm là cây hương bài
(loại cây sử dụng để làm hương) nhưng phải đến năm 2017 mới có kết quả
để đánh giá.
Cà gai leo, một loại cây chống hạn mới có hiệu quả kinh tế cao
|
Hỗ trợ người dân tiêu thụ nông sản
Theo
ông Võ Văn Hưng, Giám đốc Sở NN-PTNT tỉnh Quảng Trị, người nông dân
thường sản xuất theo tập quán, họ không muốn hoặc không dám đi theo cách
sản xuất mới, cây mới, nếu như chưa nhìn thấy... cái lợi. Ngay lãnh đạo
chính quyền địa phương nhiều nơi cũng suy nghĩ như trên, cộng với một
chút thờ ơ, thiếu quan tâm nên rất khó để thuyết phục người dân chuyển
đổi cây trồng. “Theo tôi, thay đổi nhận thức là rất quan trọng, mà trước
hết là phải ở lãnh đạo cấp huyện, cấp xã rồi đến người dân. Nếu anh là
lãnh đạo mà biết quan tâm, có kiến thức thì dân mới nghe, mới dám chọn
một loại cây trồng mới để làm cần câu cơm cho gia đình thay vì cây lúa”,
ông Hưng nhấn mạnh.
Trong
khi đó, ông Lê Văn Thanh, Phó chủ tịch UBND H.Cam Lộ, cho biết chỉ riêng
năm 2015 - 2016, huyện đã chuyển đổi được 200 ha lúa sang cây trồng cạn
và đang thu nhiều thành công. “Có được những kết quả này vì chúng tôi
sau khi trồng thí nghiệm đã mời bà con nông dân đến xem trình diễn, tham
quan. Sau đó, chúng tôi cam kết sẽ hỗ trợ một phần vốn, đầu tư đường
điện hoặc nước... nếu bà con nào muốn làm. Có thế, nông dân mới thấy
được việc đầu tư khoa học kỹ thuật, trồng cây mới cho hiệu quả kinh tế
cao họ mới làm chứ”, ông Thanh nói.
Cũng
theo ông Thanh, có một lý do tối quan trọng nữa để việc chuyển đổi cây
trồng hợp lòng dân chính là việc... lo đầu ra. “Cấp vốn, bảo dân
trồng... ừ thì họ sẽ trồng, nhưng trồng xong chính quyền vứt vậy thì dân
chết à? Mình bảo dân trồng cây nào thì phải lo đầu ra cho cây đó. Ví dụ
ở huyện tôi, bảo trồng sắn vì đã có nhà máy sắn, trồng tiêu đã có nhà
máy tiêu, trồng nghệ đã có các cơ sở chế biến tinh bột nghệ, trồng cà
gai leo đã có doanh nghiệp bao tiêu toàn bộ sản phẩm...”, ông Thanh đúc
kết.
(Nguồn: Tây Đô)