Cơ hội và thách thức cho ngành nông nghiệp trong năm 2015

 

Năm 2014, tốc độ tăng trưởng của ngành nông nghiệp đạt 3,3%, vượt mục tiêu Chính phủ đề ra và cao hơn nhiều so với năm 2013. Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt gần 31 tỷ USD, tăng trên 11% so với năm 2013, trong đó có 10 mặt hàng nông sản có kim ngạch xuất khẩu hơn 1 tỷ USD. Đó là những kết quả khả quan củng cố niềm tin cho ngành nông nghiệp vượt qua những thách thức mới trong năm 2015.

Nông dân Đà Lạt trồng cà chua theo tiêu chuẩn Vietgap (Ảnh: Lan Hương)

Khó khăn trước mắt

Năm 2015, khi những quy định về cắt giảm thuế suất của các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã và sẽ tham gia như: TPP, FTA Việt Nam – Hàn Quốc, FTA Cộng đồng kinh tế ASEAN... chính thức được áp dụng thì nông sản Việt sẽ chịu sự cạnh tranh gay gắt. TS Trần Du Lịch, Ủy viên, Ủy ban Kinh tế Quốc hội, cảnh báo: “Khi mở cửa hội nhập, chúng ta sẽ cạnh tranh ngay trên thị trường nội địa, nông sản trong nước và sản phẩm nông sản nhập khẩu với thuế suất thấp. Nếu không nhanh chóng tái cấu trúc và nâng giá trị sản xuất thì chúng ta sẽ rơi tiếp tục rơi vào tình trạng được mùa mất giá như thời gian qua”. Không chỉ có vậy, thực tế sản xuất nông nghiệp nước ta hiện còn nhỏ lẻ, manh mún với quy mô hộ gia đình là chính. Trong khi công nghiệp chế biến còn lạc hậu, chủ yếu thủ công, mức độ cơ giới hóa thấp. Tình trạng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp cũng rất tự phát, chạy theo phong trào, sản xuất chủ yếu theo tín hiệu thị trường ngắn hạn dẫn đến sản phẩm các mặt hàng nông sản chủ lực thường rơi vào tình trạng lúc thừa, lúc thiếu.

Những hạn chế này càng làm cho ngành nông nghiệp dễ bị “tổn thương” khi gặp những tác động bất lợi từ thị trường dù là nhỏ nhất. Đặc biệt ở các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, nếu chỉ cần có sự biến động về tỷ giá giữa các đồng tiền lớn trên thế giới cũng đủ làm cho doanh nghiệp bị thiệt hại. Ông Tạ Quang Huyên – Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Sơn 1, một doanh nghiệp tham gia trong lĩnh vực xuất khẩu điều nhân lo lắng: “Có những khó khăn tiềm ẩn, năm vừa rồi, tỷ giá đồng USD tăng lên rất cao so với các đồng tiền mạnh khác như đồng Euro, đồng Úc, đồng Nhật, kể cả đồng Cannada. Đây là lý do tác động trực tiếp làm cho giá thành nhập khẩu hạt điều của Việt Nam hay của Ấn Độ về các nước tiêu thụ lớn bị đội lên thành giá cao”.

Bên cạnh thách thức đến từ thị trường thì biến đổi khí hậu cũng là khó khăn đối với ngành nông nghiệp trong những năm gần đây. Một khi dịch bệnh phát sinh trong điều kiện thời tiết thay đổi, trong khi giá nông sản làm ra lại nằm ở mức thấp thì người nông dân sẽ cầm chắc thua lỗ.
 

Cần thêm nhiều giải pháp kịp thời

Khó khăn và thách thức là vậy nhưng những năm qua ngành nông nghiệp luôn thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ được giao. Điều này chứng tỏ, nếu chúng ta có những giải pháp đúng đắn để ứng phó kịp thời thì khó khăn nào rồi cũng sẽ qua.

Trong năm 2015, các chuyên gia kinh tế cho rằng ngành nông nghiệp phải biết khai thác tốt những cơ hội từ việc ký kết các FTA khu vực mà nhất là Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP). Tham gia TPP sẽ tạo điều kiện cho Việt Nam cân bằng lại quan hệ thương mại với các khu vực thị trường trọng điểm, tránh phụ thuộc quá mức vào một khu vực thị trường nhất định.

Bên cạnh đó, quan hệ thương mại tự do với các thị trường lớn như Mỹ, Canada và việc Nhật Bản xóa bỏ thuế nhập khẩu cho hàng nông sản trong TPP sẽ là cú hích thực sự cho xuất khẩu của Việt Nam. Ngoài ra, cơ hội tiếp cận các thị trường rộng lớn như Mỹ, Nhật Bản, Canada với thuế nhập khẩu bằng 0%, kết hợp với các cam kết rõ ràng hơn về cải thiện môi trường đầu tư và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ chắc chắn sẽ góp phần thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, nhất là của các tập đoàn lớn. 

Vì vậy nếu biết tận dụng thời cơ này, Việt Nam sẽ hưởng lợi lớn từ làn sóng đầu tư mới, tạo ra nhiều công ăn việc làm, hình thành năng lực sản xuất mới để tận dụng các cơ hội xuất khẩu và tham gia các chuỗi giá trị trong khu vực và toàn cầu do TPP đem lại.

Cùng với cơ hội mở ra như thế, Quốc hội cũng đã đồng ý đưa một số chính sách giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế VAT đi vào thực hiện trong năm 2015, trong đó có những chính sách có liên quan đến lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Đây cũng được xem là điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp kinh doanh nông sản trong nước cũng như bà con nông dân nâng cao sức cạnh tranh trước những thách thức đến từ hội nhập.

Có thể nói, chấp nhận cạnh tranh phải chịu nhiều rủi ro và các yếu tố bất định từ thương mại quốc tế, nhưng người sản xuất Việt Nam đã từng bước làm quen, từng bước nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản, không ỷ lại vào trợ cấp và hàng rào bảo vệ thương mại của Nhà nước.

Thực tế thời gian qua cho thấy chính sách thương mại nông sản Việt Nam đã đem lại những tác động tích cực để thúc đẩy quá trình thích ứng với toàn cầu hóa của sản xuất và kinh doanh nông nghiệp. Vì vậy chúng ta có quyền hy vọng những kỷ lục mới của ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ tiếp tục được tạo ra trong năm 2015 này dù cho thách thức phải đối mặt là không hề nhỏ.

(Nguồn: taydo)